MİMARİDE SİMGESELLİK I

Dersin amacı

Bu dersin amacı; mimarlık tarihi boyunca mekân, kütle, form ve tezyinat aracılığıyla ifade edilen simgesel dilin, sembolizmin ve anıtsallığın gelişim sürecini incelemektir. Tarih öncesi dönemlerden günümüz çağdaş mimarisine kadar din, iktidar, mitoloji, kozmoloji ve ideolojinin mimari mekâna nasıl yansıdığını çözümlemek; öğrencilerin mimari yapıları ve kent strüktürlerini yalnızca fiziksel ve işlevsel nesneler olarak değil, taşıdıkları anlamsal, simgesel ve kültürel kodlar çerçevesinde eleştirel bir bakış açısıyla okuma ve değerlendirme becerisi kazanmalarını sağlamaktır.

Dersin içeriği

Bu ders; mimaride simgesellik ve anlam kavramına kuramsal giriş ile başlayarak tarih öncesi, Mezopotamya, Antik Mısır, Yunan ve Roma mimarisindeki kutsal, anıtsal ve iktidar sembolizmini ele alır. Erken Hıristiyan, Bizans, İslam, Anadolu Selçuklu ve Osmanlı mimarlığındaki simgesel mekân kurguları, saray ve temsil yapıları incelenir. Avrupa’da Rönesans, Barok ve Neoklasisizmdeki anıtsallık anlayışı değerlendirilerek; Modernizm, Postmodernizm ve Çağdaş mimarlıkta değişen simge kavramı ile simgeye dönüşen yapıların anlamsal çözümlemeleri eleştirel bir yaklaşımla analiz edilir.

Kaynaklar

1. Eco, U. (2016). Açık yapıt (P. Savaş, Çev.). Can Yayınları. 2. Norberg-Schulz, C. (2006). Varlık, mekân ve mimarlık (A. Uşşaklıgil, Çev.). YEM Yayın. 3. Roth, L. M. (2011). Mimarlığın öyküsü: Öğeleri, tarihi ve anlamı (E. Akça, Çev.). Kabalcı Yayınevi. 4. Broadbent, G., Bunt, R., & Jencks, C. (Eds.). (1980). Signs, symbols, and architecture. John Wiley & Sons. 5. Eliade, M. (2017). Kutsal ve dindışı (M. A. Kılıçbay, Çev.). Doğu Batı Yayınları. 6. Giedion, S. (2015). Mimarlıkta zamansallık, mekân ve yapı (B. Madra, Çev.). YEM Yayın. Jencks, C. (2014). Post-modern mimarlığın dili (C. Güzer, Çev.). YEM Yayın. 7. Kuban, D. (2016). Mimarlık kavramları: Kuramsal bir düşünce alanına giriş (9. bs.). YEM Yayın. 8. Lefebvre, H. (2014). Mekânın üretimi (I. Ergüden, Çev.). Sel Yayıncılık.

Önerilen diğer hususlar

Öğrencilerin haftalık ders konularına girmeden önce, önerilen temel kaynaklardaki (özellikle sembolizm, mimarlık kuramı ve kutsal mekân üzerine) okumaları tamamlamaları ve derse aktif tartışma bilinciyle katılmaları önerilir. Mimari yapıların yalnızca kütlesel/formel özellikleri değil; cephe tezyinatları, plan şemaları, ışık ve malzeme kullanımları üzerinden taşıdıkları simgesel anlamların görsel sunumlar ve grafik analizler eşliğinde çözümlenmesi tavsiye edilmektedir.

Öğrenme çıktıları

1. 1 Mimarlıkta simgesellik, anlam ve işaret sistemlerinin temel kuramsal çerçevesini kavrayarak tarih öncesi, Mezopotamya ve Antik Mısır kültürlerindeki kutsal ve kozmolojik mekân kurgularını analiz eder.
2. 2 Antik Yunan, Roma, Erken Hıristiyanlık ve Bizans mimarisindeki ideal düzen, iktidar göstergesi ve anıtsallık anlayışlarının simgesel dillerini karşılaştırmalı olarak değerlendirir.
3. 3 İslam, Anadolu Selçuklu ve Osmanlı mimarlık geleneklerinde din, saray ve kamusal alan ekseninde üretilen simgesel mekân ve temsil kurgularını sorgular.
4. 4 Avrupa mimarlığında (Rönesans, Barok, Neoklasisizm) ve modern mimarlık akımlarında anıtsallık ile ideoloji arasındaki ilişkiyi kuramsal bağlamda ele alır.
5. 5 Postmodernizm ve çağdaş mimarlık pratiklerinde değişen simge kavramını ve kentsel ölçekte simgeye dönüşen yapıları eleştirel bir yaklaşımla sentezler.

Haftalık konular

Değerlendirme

AKTS iş yükü